Ostrów Wielkopolski

Ostrów Wielkopolski (dawniej Ostrowo, Ostrów Kaliski[1], w latach 1919–1920 Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo) – miasto w województwie wielkopolskim(dawniej województwo kaliskie), na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Ołobokiem, siedziba powiatu ostrowskiego i gminy Ostrów Wielkopolski.

Ostrów Wielkopolski jest jednym z ośrodków aglomeracji kalisko-ostrowskiej[2].

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 72 907 mieszkańców[3].

Patronem miasta jest św. Stanisław ze Szczepanowa. Od 1993 obchodzone jest Święto Miasta[4] w rocznicę wydarzeń tzw. Republiki Ostrowskiej.

Położenie
Ostrów Wielkopolski leży w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, na północno-zachodnich stokach Wzgórz Wysockich. Przez północną część miasta przepływa lewy dopływ Prosny – Ołobok (Ołoboczka, Ostrowica), której z kolei prawym dopływem jest niewielki, w przeważającej części skanalizowany ciek Struga Ostrowska (w całości w granicach miasta). Przez południowo-zachodnią część miasta przebiega dział wodny między dorzeczami Odry i Warty.

Miasto jest położone na obszarze o wysokościach od 123 do 175 m n.p.m.[potrzebne źródło]. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 41,90 km²[5]. Miasto stanowi 3,65% powierzchni powiatu.

Ostrów Wielkopolski graniczy od strony południowej z gminą Przygodzice, od strony północno-zachodniej z gminą Raszków, natomiast od zachodu i od wschodu, północnego-wschodu z wiejską gminą Ostrów Wielkopolski (gmina ma dwie rozdzielne części).

Warunki naturalne
Klimat
Pod względem klimatycznym teren miasta leży w strefie pogranicza dwóch dzielnic: środkowej (na północy) oraz łódzkiej (na południu). Okres wegetacyjny na tym obszarze trwa ok. 210–220 dni. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 8 °C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnią temperaturą 18,2 °C, natomiast najchłodniejszym – styczeń (-2,2 °C). Całkowita roczna suma opadów wynosi 500–550 mm, w tym 350 mm w półroczu ciepłym. Pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 50–60 dni i osiąga maksymalną grubość około 20 cm (najczęściej w lutym)[6][7].

Przyroda
Na terenie miasta znajduje się 12 pomników przyrody. Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:

Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, Europejska Ostoja Ptaków objęta konwencją ramsarską, 2 km od południowej granicy miasta,
Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Prosny i Kotlina Grabowska, 2 km od wschodniej granicy miasta,
Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Ostrzeszowskie i Kotlina Milicka, sięga po południową granicę miasta,
Obszar Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie i Baszków Rochy, 1 km od zachodniej granicy miasta.

Gospodarka
Ośrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego (precyzyjnego, środków transportu, metalowego), spożywczego, materiałów budowlanych – przewaga liczby osób zatrudnionych w przemyśle.

Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce. Rozwinięty sektor usług – handel detaliczny (do 2006 r. ograniczenia dla handlu wielkopowierzchniowego) i hurtowy. Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy – w Planach Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Wielkopolskiego region ten uznany został (obok regionu Poznania i Konina) za przyszłościowe miejsce koncentracji przemysłu. Podstrefa Kamiennogórskiej SSE.

Aglomeracja kalisko-ostrowska należy do trzech rejonów województwa (obok aglomeracji poznańskiej i Zagłębia Konińskiego) przewidzianych dla największej koncentracji przemysłu[8].

Według danych z 31 marca 2011 r. w mieście było 3627 zarejestrowanych bezrobotnych[9].

W 2010 r. w Ostrowie było 8957 podmiotów gospodarki narodowej, co daje współczynnik 1237 na 10 tys. ludności podmiotów wpisanych do rejestru REGON[10].

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1161,05 zł[11].

Struktura użytkowania gruntów (2004-01-01)

Rodzaj Powierzchnia  %
Użytki rolne 2200 ha 51,90%
Użytki leśne 410 ha 9,67%
Grunty zabudowane i zurbanizowane 1550 ha 36,57%
Wody 39 ha 0,92%
Nieużytki i tereny różne 40 ha 0,94%
Razem (Σ) 4 239 ha 100%

Historia
W dokumentach pisanych Ostrów Wielkopolski pojawił się na pocz. XV w.[potrzebne źródło] Nazwa miasta to archaizm oznaczający wyspę, kępę wśród mokradeł.

Na północno-wschodnich obrzeżach obecnego Ostrowa ok. X w. znajdował się niewielki gród obronny. Miasto otrzymało prawa miejskie najpóźniej w roku 1404. Do początków XVIII w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W 1711 mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom – Jan Jerzy Przebendowski wyjednał u króla ponowną lokację miasta, połączoną tym razem z wydaniem licznych przywilejów. W 1714 Marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński potwierdził stare przywileje i nadał nowe. Radziwiłłowie byli patronami i fundatorami wielu przedsięwzięć w mieście. Impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. W okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych w mieście działał ruch narodowy. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest Republika Ostrowska – bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918, w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W latach międzywojennych liczba mieszkańców zwiększyła się dwukrotnie, powstało wiele okazałych budynków, nowe zakłady przemysłowe (Fabryka Wagon). W czasie II wojny światowej w Ostrowie znajdował się obóz pracy. Po rozbiciu przez gestapo w 1941 struktur poznańskich Okręgu ZWZ jego siedziba została przeniesiona do Ostrowa.

Architektura
Stary Ostrów
Do połowy XIX wieku przeważała w Ostrowie zabudowa niska, najwyżej dwukondygnacyjna, najczęściej z elementami klasycyzującymi, właściwa niewielkim miastom handlowym i rolniczym. Przyspieszony rozwój miasta powiązany był z większą kubaturą oraz bogatszą ornamentyką nowych i przebudowywanych budynków. W przeważającej części było to kamienice, ale pojawiają się też nowe okazalsze obiekty użyteczności publicznej (Gimnazjum Męskie, synagoga i in.). Początkowo reprezentują one głównie historyzm i eklektyzm (sąd, Poczta Główna, koszary), później także secesję (wille na obrzeżach starówki, Stara Przepompownia i in.).

W dwudziestoleciu międzywojennym dynamikę rozwoju Ostrowa przyrównywano do Gdyni (p. Historia Ostrowa Wielkopolskiego). Z tego okresu pochodzą liczne klasycyzujące i modernistyczne wille oraz najokazalsze w Ostrowie budynki użyteczności publicznej (Bank Polski, Szkoła Estkowskiego, kościół św. Antoniego).

Ostrów należy do miast, w których największych zniszczeń dokonała nie II wojna światowa, ale lata następujące po niej. Zburzono lub oszpecono część kamienic, w starą zabudowę wpleciono bloki, ograniczono powierzchnię terenów zielonych w centrum, część ulic starówki krytych kostką brukową zalano asfaltem. Złe lata dla ostrowskiej architektury przeciągnęły się jeszcze poza rok 1989, m.in. zburzeniu uległo kilka najstarszych parterowych domów, zniszczeniu w czasie remontów uległo wiele wnętrz i elewacji, estetyka i wkomponowanie nowych budynków budzi kontrowersje. Na koniec lat 90. XX wieku przypada też rewaloryzacja starych założeń parkowych i liczne restauracje (ratusz, willa Kupkego, wiele kamienic). Nowa zabudowa z okresu powojennego reprezentuje przede wszystkim modernizm (kompleks budynków magistrackich, DH Helios i in.) oraz postmodernizm.

Strefa ochrony konserwatorskiej
Ze względu na wartość dziedzictwa kulturowego, na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem zabytków strefę ochrony konserwatorskiej oraz strefy ochrony archeologicznej. Podlega ona ścisłej ochronie konserwatorskiej ze względu na szczególną wartość dobrze zachowanej struktury przestrzennej starego Ostrowa oraz konieczność jej rewaloryzacji (za Lokalnym Programem Rewitalizacji). W 2005 roku powołano stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków[1].

Układ urbanistyczny
Podlegający ochronie układ urbanistyczny najstarszej części miasta pochodzi najpóźniej z początków XVIII wieku. Prawdopodobnie zawiera odniesienia do układu jaki Ostrów otrzymał przy lokacji (1404 lub wcześniej). Obejmuje:
rynek na planie kwadratu z 5 (w przeszłości 4) wylotami ulic
ulice zatylne (ul. Wiosny Ludów, d. ul. Żydowska) z ich charakterystyczną zabudową (oficyny, spichrze)
sionki (ścionki), wąskie przejścia między kamienicami łączące place i ulice, ułatwiające komunikację w mieście, niegdyś zwiększające też bezpieczeństwo przeciwpożarowe

Architektura sakralna

„nowa” synagoga to jedyna w Polsce bożnica w stylu mauretańskim, który przed II wojną światową należał do najpowszechniejszych wśród synagog
konkatedra św. Stanisława Biskupa, o której Jarosław Iwaszkiewicz, później jeden z najwybitniejszych przedstawicieli estetyzmu w literaturze, pisał w roku 1920: najładniejszy z kościołów współczesnych, jakie widziałem(…) taki artystycznie wykończony w każdym szczególe, że robi nadzwyczajne wrażenie
probostwo, neogotyckie
Dom Katolicki, neogotycki
konwikt arcybiskupi, neobarokowy
kościół rzymskokatolicki Najświętszej Marii Panny Królowej Polski i ewangelicko-augsburski pw. Świętej Trójcy zwany Małym Kościółkiem, szachulcowy, najstarszy zachowany w całości obiekt w mieście
probostwo, neogotyckie
kościół św. Antoniego z Padwy, w czasie II wojny światowej ocalony przed zniszczeniem dzięki zaangażowaniu mieszkańców i zabiegom działaczy konspiracji

Budynki użyteczności publicznej
Budynek poczty z 1886r. w Ostrowie Wielkopolskim

ratusz miejski w Rynku, początkowo klasycyctyczny, po przebudowach zyskal cechy neorenesansu niderlandzkiego.
I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego, d. Gimnazjum Męskie, klasycyctyczne
II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta, d. Gimnazjum Żeńskie, o cechach neorenesansu
Bank Polski przy placu Bankowym, ob. BZ WBK, z lat 30., modernistyczny, częściowo zachowane stylowe wnętrza. Wybudowany w latach 1928-1930, wg projektu Stanisława Filasiewicza, głównego architekta Dyrekcji Banku Polskiego w Warszawie. W mieszkaniu pracowniczym mieszkał (na przełomie lat 40. i 50.) wraz z ojcem (dyrektorem Banku) Krzysztof Trzciński (Komeda)
tzw. Stara Przepompownia, przy ulicy Raszkowskiej, z 1911 roku, secesyjna, zbudowana w manierze charakterystycznej dla architektury willowej, przy czym od samego początku planowana była jako przepompownia. Przyozdobiona zabytkowymi witrażami przedstawiającymi ostrowskie budynki związane z gospodarką komunalną (ratusz, gazownię, wodociągi)
Sąd Rejonowy, d. Lands- und Amtsgericht, u zbiegu ulicy Sądowej i placu Rowińskiego, początkowo neogotycki (tzw. styl normandzki), po przebudowie nabrał cech modernistycznych, powstał w 1863 roku z fundacji księcia Bogusława Fryderyka Radziwiłła
tzw. Poczta Główna przy ulicy Kolejowej, eklektyczna, z elementami neorenesansowymi, z 1886 roku
tzw. Szkoła Estkowskiego w pobliżu placu Bankowego, utrzymana w tzw. stylu dworkowym z barokizującym szczytem, z lat 1927-1928
d. Grand-Cafe przy ulicy „krótkiej” Wrocławskiej, ob. dom handlowy, obiekt neobarokowy, z dekoracyjną attyką i portykiem z tarasem, pochodzi z przełomu XIX i XX wieku
d. Dom Handlowy Słońce, d. Kino Słońce, Kino Pałacowe, przy ulicy Raszkowskiej, z lat 1910-1911, secesyjne, z barokizującym szczytem, bogato zdobioną mansardą i stylowym frontonem
d. Teatr Miejski, ob. sala Centrum Ostrów, przy ulicy Wolności, wybudowany w 1910 roku, posiada cechy neobarokoweu i modernizmu
d. Strzelnica Miejska, ob. część centrum kultury Centrum Ostrów oraz Kawiarnia Literacka, przy ulicy Wolności, wybudowana w 1875 roku, neorenesansowa
d. Straż Pożarna, ob. Inspektorat Ruchu Drogowego, przy ul. Staszica, z liczącą 17 m drewnianą wieżą służącą dawniej głównie do suszenia węży strażackich
d. wieża ciśnień, z pocz. XX wieku, położona w Parku A. Mickiewicza
d. Zollamt, neogotycki, przeł. XIX i XX wieku, przy ul. Partyzanckiej

Koszary

Stare Koszary (zwane dawniej koszarami Moltkego) przy ulicy Wolności, o neogotyckich szczytach, z 1867 roku, przeznaczone dla piechoty, dwa masywne budynki koszarowe oraz budynki gospodarcze, ob. filia UAM, Zespół Szkół Usługowych.
Koszary Ułańskie przy ulicy Kolejowej, z lat 1897-1899, przeznaczone dla jazdy, cechy zabytkowe zachowała część budynków koszarowych oraz lazaret i kasyno oficerskie
Nowe Koszary, przy ulicy Kościuszki, z 1897 roku, przeznaczone dla piechoty, cechy zabytkowe zachowała część budynków koszarowych, ob. Zespół Szkół Polsko-Kanadyjskich, Muzeum Garnizonu Ostrowskiego

Zabudowa przemysłowa
Fabryka Wagon, modernistyczna, z lat 20. XX wieku
Stara Gazownia, neogotycka, z końca XIX wieku
wagonownia, w przeszłości parowozownia, eklektyczna, z początku XX wieku

Domy
Zespół kamienic z XIX i XX wieku. W przeważającej części wielokondygnacyjne. Reprezentują głównie historyzm (neorenesans, neobarok, wiele eklektycznych) oraz secesję. Uzupełnienie stanowią pojedyncze kamienice modernistyczne i funkcjonalistyczne z lat międzywojennych oraz pozostałości starej niskiej zabudowy z dekoracją klasyczną. Do najciekawszych należą:
Rynek:
kamienica aptekarza Mierzejewskiego (nr 26), secesyjna, z rzeźbą Eskulapa i ornamentyką aptekarską
kamienica „Pod Aniołem” (nr 1-2), jeden z najstarszych domów w Ostrowie, z pocz. XIX wieku, z rzeźbą anioła i maszkaronami
kamienica nr 22, z poł. XIX wieku, w sieni malowidła ostrowskiego malarza Stanisława Kajzera przedstawiające Wawel i ratusz poznański
Hotel Polonia (nr 34), w czasach pruskich hotel Pod Białym Orłem, z XIX wieku, po przebudowie secesyjna
ulica Kościelna:
kamienica nr 9, z końca XIX wieku, neorenesansowa (renesans francuski), bogato zdobiona, z niewielką wieżyczką, ornamentyka, maszkarony i płaskorzeźby także w sieni
plac Stefana Rowińskiego:
kamienica Stefana Rowińskiego (nr 1) z 1920 roku, w przeszłości siedziba Gazety Ostrowskiej (tablica pamiątkowa), secesyjna
Bank Kupiecki (nr 3), neorenesansowa, znajdowała się tu, w listopadzie 1918 Powiatowa Rada Ludowa (Republika Ostrowska), ob. SANEPID
Kasa Pożyczkowa Miasta Ostrowa (nr 2)
ulica Gimnazjalna:
kamienica nr 20 z pocz. XX wieku, secesyjna, gościła Jarosława Iwaszkiewicza w 1920 roku, galeria „U szewca”
ulica Wiosny Ludów (d. Szpitalna):
kamienica nr 2, neobarokowa
ulica „krótka” Wrocławska:
Landratura (nr 22), późniejszy Dom Powiatowy,pochodzi XIX wieku, neorenesansowa
kamienica drukarza Hoffmana (nr 34) z 1910 roku, drewniane bogato zdobione balkony, na klatce schodowej witraże, najokazalszy przedstawia Jana Gutenberga
domy Bojanowskich (nr 42 i 44), dawne budynki poczty i stacji dyliżansów z połowy XIX wieku, jedyne w Ostrowie z herbem rodowym (Junosza) nad wejściem
ulica Zamenhofa (d. Fabryczna):
kamienica nr 13 i 13a z 1909 roku, secesyjna, masywny budynek z bogatą ornamentyką, w latach 50. działało tu tajne stowarzyszenie kulturalne, w którego spotkaniach uczestniczył młody Krzysztof Komeda
ulica Kolejowa (pocz. Stodolna):
domy „Pod Filarami” (nr 4 i 6) z pocz. XX wieku, w stylu tzw. secesji berlińskiej, posiadają podcienia wsparte na kolumnach
kamienica nr 25, z pocz. XX wieku, secesyjna, jedna z najbogatszych w ornamentykę
ulica Raszkowska:
kamienica nr 12, 14 i 16 należą do najokazalszych przykładów neorenesansu (renesans włoski)
kamienice nr 58 i 64, przykłady secesji, w tej drugiej mieszkał w czasie służby wojskowej w Ostrowie Manfred von Richthofen, słynny później jako as lotnictwa Czerwony Baron
ulica Kaliska:
kamienica burmistrza Kaspra Heinricha Gärtnera (nr 4), najstarszy murowany dom w mieście z sygnaturą KHG 1797
kamienice nr 20 i 22, z 1906 roku, odwołują się do historyzmu, pierwsza z malowidłami Stanisława Kajzera w sieni, druga ze zdobionym, drewnianym balkonem
kamienica „Pod Lwem”, z maszkaronem-lwem i mozaikowym dachem
ulica Partyzancka (d. Zdunowska):
Domy Spółdzielni Urzędników z pocz. XX wieku, szereg secesyjnych domów, w jednym z nich mieszkał późniejszy lotnik Dywizjonu 303 Mirosław Ferić
ulica Ogrodowa:
domy pracowników kolei z pocz. XX wieku, szereg wysokich secesyjnych domów z szachulcem
ulica Wolności (d. Koszarowa):
d. loża masońska, eklektyczna, z przełomu XIX i XX wieku
stylowe wille, z przełomu XIX i XX wieku oraz z lat międzywojennych, najokazalsze:
willa Schulza, przy ulicy Raszkowskiej, z 1905 roku, secesyjna, bogato zdobiona, motywy roślinne, ornamentyka masońska, witraże na klatce schodowej, rzeźby, płaskorzeźby, kute ozdobne kraty i ogrodzenie, fontanna (nieczynna), d. siedziba loży masońskiej
willa Kupkego, przy ulicy Sienkiewicza, secesyjna, z 1900 roku, bogate zdobienia, wieżyczki, rozczłonkowana bryła budynku. Późniejszy właściciel, doktor Hugon Krug, ukrywał w niej podczas II wojny światowej prześladowanych Polaków, wydawał im bezpłatnie leki i fikcyjne świadectwa choroby. Krótko po wojnie siedziba SB, ob. hotel Villa Royal
willa Hirschów, właścicieli ostrowskiego browaru (ob. nieczynny), przy ulicy Raszkowskiej, z 1896 roku, eklektyczna, przejściowo siedziba loży masońskiej, której Walter Hirsch był mistrzem
willa właścicieli Fabryki Maszyn Młyńskich, przy ulicy Kaliskiej, z pocz. XX wieku, eklektyczna
wille przy ulicy Kościuszki, 3 secesyjne z szachulcem, z pocz. XX wieku

Pomniki
Lokomotywa Ty 45-94 z 1947 roku

postument z przełomu XIX i XX wieku, ustawiony ku czci dyrektora Królewskiego Katolickiego Gimnazjum Męskiego Huberta Beckhausa, znajdujący się w Parku Karola Marcinkowskiego
parowozy-pomniki:
TKi 3-120 z 1914 roku
Ty 45-94 z 1947 roku
Las z 1952 roku
Las z 1957 roku
żuraw kolejowy z 1875 roku
3 pompy uliczne z XIX wieku

Architektura współczesna

Wybrane przykłady z architektury współczesnej (po roku 1945):

Budynki
Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Energa i Citibank Handlowy przy ulicy Zamenhofa, w przeszłości zbiornik gazu ziemnego przy miejskiej gazowni, po gruntownej przebudowie w latach 90. zaadaptowany do nowych celów
Zakłady Automatyki Przemysłowej przy ulicy Krotoszyńskiej (Parcele Zacharzewskie), zespół modernistycznych budynków przemysłowych, usługowych i biurowych
oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy ulicy Wysockiej, ukończony w 1991 roku, postmodernistyczny
kompleks budynków Urzędu Miasta i Starostwa Powiatowego,
dworzec kolejowy Ostrów Wielkopolski, modernistyczny (proj. H.Jakubowicz, K.Serowski – nagroda ministerialna)
kościół św. Pawła Apostoła (Osiedle Jana Pawła II), modernistyczny
kościół Najświętszego Zbawiciela (Parcele Zacharzewskie), modernistyczny

Postmodernistyczny budynek usługowy u zbiegu ul. Wrocławskiej i ul. Kolejowej

Pomniki
pomnik kardynała Mieczysława Ledóchowskiego z 1984 roku (wyk. Łucja Skomorowska-Wilimowska), na postumencie z XIX wieku, na którym początkowo stał pomnik Wilhelma II
samolot-pomnik, MiG-15, ustawiony w roku 1966

Zieleń miejska
Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka
Park Bracki
Park Marcinkowskiego, postument ku czci Huberta Beckhausa

Miasto bogate w zieleń (I. Dorocińska-Kwiatek, J. Kwiatek, 100 tras po Polsce, wyd. Muza 2002). Tereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka. W latach 90. stracił na znaczeniu, rozpoczęto prace nad jego rewaloryzacją. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek).

Założenia parkowe

Park Miejski (Śródmieście)

D. Park X-lecia PRL. Założony podczas II wojny światowej. Część wyrośniętych drzew sadzona była za pomocą dźwigów. Amfiteatr, staw, drzewa pomnikowe (w tym lipa warszawska uznana za drzewo modelowe). Główna aleja Parku nosi nazwę Europejskiej.

Park Emilii Sczanieckiej (Śródmieście)

D. Stadtpark, Richthofenpark. Już na pocz. XIX wieku mowa o drzewach i krzewach ogrodowych w miejscu obecnego parku. Część zachodnia d. Promenady.

Park Karola Marcinkowskiego (Śródmieście)

D. Sellnowpark, Richthofenpark. Powstały około połowy XIX wieku. Początkowo wschodnia część tzw. Promenady, z nieistniejącym już stawkiem i położoną na nim wyspą Helgoland. Zabytkowy postument dr. Huberta Beckhausa.

Park 3 Maja (os. Powstańców Wielkopolskich)

D. Park 1 Maja, powstały na przełomie XIX i XX wieku, największy w śródmieściu, wiele drzew pomnikowych. Spośród parków ostrowskich posiada najwyższą wartość zabytkową, rewaloryzowany. Dziecięcy Ogród Dzwonów Pokoju.

Park Adama Mickiewicza (os. Powstańców Wielkopolskich)

Pochodzi z końca XIX wieku. Staw z fontanną, zabytkowa,wieża ciśnień z pocz. XX wieku.

Park Jana Kilińskiego (os. Powstańców Wielkopolskich)

D. Resselplatz. Pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Dawniej ze stawem, ob. fontanna. Pomnikowa lipa Moltkego (Tilia moltkei). Pomnik upamiętniający obecność w Ostrowie i w Antoninie Fryderyka Chopina.

Park Północny (Wenecja)
Ogród Bracki (Wenecja)

Powstały w I poł. XX wieku. Zrewaloryzowany dzięki Bractwu Kurkowemu. Miejsce martyrologii, muszla koncertowa, strzelnica,

Park Sześćsetlecia Ostrowa, planowany na os. Jana Pawła II, wykupione grunty, realizacja od roku 2006
Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka

Dziecińce
Ogród jordanowski, przylegający do Parku Marcinkowskiego

Lasy
Las Piaski z Parkiem Kultury i Wypoczynku
Las Bagatela z pałacem Biernackich i Radziwiłłów
Borek Zębcowski. Położony między dzielnicami Zębców i Stare Kamienice. W czasie II wojny światowej schronienie partyzantów (Dziennik Harcerza i Szarotki)
Kozi Borek, przy alei Solidarności, na skraju os. Jana Pawła II

Zagospodarowanie przestrzeni
Cechą charakterystyczną Ostrowa jest znaczna przewaga pogrupowanej w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej (Zacharzew, Krępa). Skupia ona ponad 50% wszystkich zasobów mieszkaniowych miasta. Intensywnie rozwijają się nowe osiedla z taką zabudową (Zębców, Pruślin oraz przedmieścia). Zabudowa wielorodzinna obecna jest w postaci niewielkich zespołów bloków na obrzeżach centrum (Śródmieście, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Grunwaldzkie, os. Dembińskiego, os. Szamarzewskiego) oraz w większych zespołach na os. Jana Pawła II. Zabudowa przemysłowo-składowa skupiona jest w okolicach linii kolejowych w centralnej oraz zachodniej części miasta, a także na terenie Zębcowa i Str. Kamienic. Większe zespoły terenów zielonych koncentrują się na obrzeżach północnych (Piaski-Szczygliczka), wschodnich (Bagatela) i południowych (Zębców).

Pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną przewidziane są przede wszystkim tereny we wschodniej części miasta (os. Jana Pawła II, pn.-zach. część Starych Kamienic) oraz tzw. Nowe Miasto (na wschód od os. Grunwaldzkiego). Dla zabudowy jednorodzinnej przewidziano rejon Pruślina, Parceli Zacharzewskich, Topoli Mł., Wysocka Wlk., Wenecji, wsch. i płd. Str. Kamienic oraz os. Odolanowskiego, a dla zabudowy przemysłowej południową część miasta (Zębców, zach. Kamienice Str., os. Odolanowskie, płd. Pruślin, płn. Wysocko Wlk.) oraz wokół stacji kolejowych Ostrów Wlkp. Zachodni i Ostrów Wlkp. Gorzyce. Głównym terenem, który (poza Śródmieściem) miałby w przyszłości pełnić funkcje centrotwórcze jest wspomniane Nowe Miasto.

Zabytki
Na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem zabytków strefę podlegającą ścisłej ochronie konserwatorskiej[13]. Zachował się układ urbanistyczny pochodzący najpóźniej z początku XVIII w. Zabudowa w centrum pochodzi w przeważającej części z drugiej poł. XIX w. (niska klasycyzująca i wyższa reprezentująca historyzm) oraz z 1 połowie XX wieku (secesja, modernizm).

Najstarszym zachowanym w całości obiektem w mieście jest kościół rzymskokatolicki NMP Królowej Polski i ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, zwany Małym Kościółkiem będący budowlą szachulcowo-murowną. Tutejsza konkatedra św. Stanisława Biskupa została wybudowana w stylu neoromańskim. Najnowsza świątynia kościół św. Antoniego z Padwy reprezentuje styl modernistyczny. Ostrów posiada jedyną zachowaną w Polsce bożnicę w stylu neomauretańskim tzw. „Nową” synagogę.

W Ostrowie mieści się jeden z najstarszych czynnych cmentarzy w Polsce (starszy od cmentarzy: Powązkowskiego w Warszawie i Rakowickiego w Krakowie) zwany „Starym” cmentarzem.

W mieście znajduje się zespół kamienic z XIX i XX wieku reprezentujących różne formy eklektyzmu i historyzmu, secesję oraz modernizm. Ponadto wybudowane w duchu historyzmu lub secesji wybudowano wille z przełomu XIX i XX wieku.

Zieleń miejska
Tereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka. W latach 90. stracił na znaczeniu, obecnie jest rewaloryzowany. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek).

Kultura
W Ostrowie odbywają się imprezy kulturalne o zasięgu regionalnym, krajowym, spośród których należy wymienić m.in.:

Międzynarodowe Biennale Małej Formy Graficznej i Exlibrisu,
Jazz w Muzeum oraz Muzeum Jazz Festiwal,
Międzynarodowy Festiwal „Chopin w barwach jesieni”,
OFTEN – Ogólnopolski Festiwal Teatrów Niezależnych,
Spotkania Muzyki Dawnej „Chanterelle Festiwal”,
Reggae na Piaskach,
Jimiway Blues Festiwal.

W mieście znajduje się Kino Komeda – Centrum Kultury Komeda oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej.

Centrum Ostrów jest instytucją kulturalną prowadzącą amatorską scenę dramatyczną, scenę impresaryjną i kinową, scenę klubową, Restaurację Literacką, Galerię Na Dole, Miejską Bibliotekę Publiczną im. Rowińskiego) oraz w mieście znajdują się trzy muzea: Miasta Ostrowa, Garnizonu Ostrowskiego, Skansen Pszczelarski.

Edukacja
Ośrodek szkolnictwa średniego, zawodowego i wyższego.[potrzebne źródło] Według danych statystycznych (2002, dla ostrowian powyżej 19 roku życia) wykształcenie wyższe posiada 13% mieszkańców, średnie, średnie zawodowe i policealne 46%, zasadnicze zawodowe 26%, a podstawowe 14%[14].

W roku szkolnym 2009/2010 w mieście były 23 placówki przedszkolne, 12 szkół podstawowych i 7 gimnazjów[15]. W Ostrowie funkcjonuje 8 szkół ogólnokształcących (lub zespołów szkół) oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych[16]. Są to:

I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego
II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta
III Liceum Ogólnokształcące,
IV Liceum Ogólnokształcące im. Fryderyka Chopina
Liceum Ogólnokształcące Spółdzielni Oświatowej
Liceum Ogólnokształcące Sióstr Salezjanek[17],
Polsko-Kanadyjskie Liceum Ogólnokształcące
Zespół Szkół Budowlano-Energetycznych
Zespół Szkół Ekonomicznych im.Józefa Gniazdowskiego
Zespół Szkół Technicznych
Zespół Szkół Transportowo-Elektrycznych
Zespół Szkół Usługowych
Zespół Szkół Specjalnych
Zespół Szkół Muzycznych I i II stopnia im. Krzysztofa Komedy-Trzcińskiego
Instytut Polsko-Kanadyjski

Szkoły policealne:

Medyczne Studium Zawodowe im. Hanny Chrzanowskiej
Policealna Szkoła Detektywów i Pracowników Ochrony
Niepubliczna Policealna Szkoła Zarządzania i Finansów
Szkoła Informatyki i Internetu
Studium Zdrowia i Urody
Szkoła Kosmetyczna Akademie Prenier
Policealna Szkoła Medyczna TEB dla Młodzieży
Policealna Szkoła Medyczna TEB dla Dorosłych

Oraz liczne szkoły policealne dla młodzieży i dorosłych w Zespołach Szkół.

Szkoły podstawowe:

8 publicznych szkół podstawowych
Szkoła Podstawowa nr 7 im. Gen. Józefa Bema
Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II
Szkoła Podstawowa Sióstr Salezjanek
Szkoła Podstawowa Spółdzielni Oświatowej „Edukator”
Europejska Szkoła Podstawowa

Gimnazja:

4 gimnazja publiczne
Publiczne Gimnazjum Sióstr Salezjanek
Gimnazjum Językowe im. Aleksandra Bella

Przedszkola:

15 przedszkoli publicznych
Przedszkole Sióstr Salezjanek
Niepubliczny Punkt Przedszkolny „Maja” ( ul. Królowej Jadwigi, ul. T. Rejtana)
Niepubliczne Przedszkole „NASZ DOMEK”
Niepubliczne Przedszkole „Sowy i Sówki”

Żłobki:

Żłobek Miejski
Niepubliczny Żłobek „Sowy i Sówki”

Szkoły wyższe

W Ostrowie Wielkopolskim znajduje się 1 wydział zamiejscowy i 2 zamiejscowe ośrodki dydaktyczne szkół wyższych (nauki techniczne, społeczne, ekonomiczne); około 3,5 tysięcy studentów (2005)[14].

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, zamiejscowy ośrodek dydaktyczny, studia licencjackie, dzienne i zaoczne
Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi, wydział zamiejscowy, studia dzienne i zaoczne, licencjackie, inżynierskie (informatyka) i magisterskie
Politechnika Łódzka, Wydział Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki, zamiejscowy ośrodek dydaktyczny, studia zaoczne inżynierskie

Wspólnoty religijne
Kościoły

Kościół rzymskokatolicki
Konkatedra św. Stanisława Biskupa
Parafia pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Parafia pw. Ducha Świętego
Parafia pw. NMP Królowej Polski
Parafia pw. Matki Boskiej Fatimskiej
Parafia pw. Pawła Apostoła
Parafia pw. Miłosierdzia Bożego
Parafia pw. Św. Antoniego
Parafia pw. Najświętszego Zbawiciela
Parafia pw. Św. Rodziny
Kościół Ewangelicko-Augsburski
Kościół Zielonoświątkowy w RP
Kościół Boży w Chrystusie
Kościół Ewangelii i Apostolstwa
Na terenie miasta znajduję również 2 Sale Zebrań Świadków Jehowy.

Sport i rekreacja
Imprezy sportowe wysokiej rangi

Od 5 do 20 czerwca 2013 w Ostrowie (lotnisko Michałków) rozgrywane były 17te Szybowcowe Mistrzostwa Europy FAI. Pilot Aeroklubu Ostrowskiego, Łukasz Błaszczyk, zdobył w nich brązowy medal w klasie Club.[18].
Od 19 lipca do 2 sierpnia 1998 roku w Ostrowie (lotnisko Michałków) rozgrywane były 4te Mistrzostwa Europy w akrobacji szybowcowej FAI.

Sport i rekreacja

Lista klubów sportowych biorących udział w rozgrywkach regionalnych i ponadregionalnych:

Stal Ostrów Wielkopolski – koszykówka (I liga mężczyzn),
KS Stal Ostrów Wielkopolski – koszykówka(juniorzy młodsi i starsi),
TS Ostrovia Ostrów Wielkopolski – koszykówka(I liga kobiet;juniorki starsze i młodsze),
SL Salos Ostrów Wielkopolski – siatkówka (III liga mężczyzn),
UKS ,,Kasprowiczanka” – koszykówka[potrzebne źródło]
UKS Basket – koszykówka[potrzebne źródło]
ŻKS Ostrovia Ostrów Wielkopolski – żużel
TP Ostrovia – piłka nożna (II liga),
Centra Ostrów – piłka nożna (III liga),
KPR Ostrovia – piłka ręczna (I liga;juniorzy młodsi i starsi),
KS Stal Ostrów Wielkopolski – lekkoatletyka , podnoszenie ciężarów
PKS Wiraż Ostrów Wielkopolski – speedrower (EkstraLiga)
LKS Tajfun Ostrów Wielkopolski – tenis stołowy
KS Maraton Ostrów Wielkopolski – bieganie
OKM Ostrów Wielkopolski – motocross
Sekcja „Kendo” (indywidualne mistrzostwo Europy) – sporty walki

Aeroklub Ostrowski – zawodnicy sekcji szybowcowej posiadają aktualne tytuły wicemistrzów Polski i Europy
w mieście działają także dwa amatorskie kluby kolarskie, klub badmintonowy (KS Ołobok), 2 kluby jeździeckie (KJ Hufnal, OKJ Oxer), klub paintballowy oraz 2 ludowe kluby sportowe, 3 kluby przy PTTK, 19 szkolnych, parafialnych lub katolickich klubów sportowych.[potrzebne źródło]

Funkcjonują mają trzy ligi amatorskie (w tym jedna ponadregionalna):

Ostrowska Liga Koszykówki – grają zespoły także z Kalisza, Konina, Krotoszyna, Pleszewa.
Halowa Liga Piłki Nożnej – dwie ligi, działa od 1992 roku[potrzebne źródło], głównie zespoły z powiatu ostrowskiego.
Ostrowska Liga Piłki Nożnej Amatorskiej „OLPNA”, działa od lipca 2006r.

Hale sportowe, w tym jedna hala widowiskowo-sportowa na około 2000 miejsc, 3 hale na około 500 miejsc. Spośród trzech dostępnych stadionów trybuny posiada jeden (Miejski z torem żużlowym, rozbudowywany do pojemności 15 000 widzów).[potrzebne źródło]

Sporty o charakterze niemasowym można uprawiać na:

dwóch kręgielniach (w tym jednej bowlingowej),
kortach tenisowych MOSiR „Olimpijska”,
lotnisku sportowym Aeroklubu Ostrowskiego w Michałkowie,
dwóch ośrodkach jazdy konnej (w tym jednym z krytą ujeżdżalnią i jednym z hipoterapią),
dwóch pływalniach krytych, dwóch pływalniach odkrytych oraz Zbiorniku Rekreacyjnym Piaski – Szczygliczka (30 ha),
polu paintballowym,
skateparku,
sali do squasha,
strzelnicy otwartej (LOK i Kurkowego Bractwa Strzeleckiego) i strzelnicach zamkniętych.

Turystyka
W mieście znajduje się Punkt Informacji Turystycznej przy oddziale PTTK.

Przez miasto przebiegają trzy szlaki turystyczne piesze[19] i cztery rowerowe:

szlak turystyczny żółty pieszy: Jarocin – Pleszew – Gołuchów – … – Ostrów Wielkopolski – … – Gola
szlak turystyczny czerwony pieszy: Ostrów Wielkopolski – Janków Przygodzki – Antonin – Kotłów
szlak turystyczny niebieski pieszy: Ostrów Wielkopolski – Stary Staw – Lewków – Kwiatków
szlak rowerowy czerwony rowerowy – Leśnego Kompleksu Promocyjnego Lasy Rychtalskie: Ostrów-Zębców – Janków Przygodzki – Antonin Nadleśnictwo
szlak rowerowy niebieski rowerowy: Ostrów Wielkopolski – Wysocko Małe – Chynowa – Antonin – Odolanów – Garki – Moja Wola[20]
szlak rowerowy zielony rowerowy – Transwielkopolska Trasa Rowerowa, odcinek południowy: Poznań – Ostrów Wielkopolski – Siemianice
szlak rowerowy czarny rowerowy: Ostrów-Piaski – Ostrów-Nowy Staw – Ostrów-Szczygliczka – Lewkowiec – Przybysławice/Raszków

Baza hotelowa

Miasto posiada rozwiniętą infrastrukturę hotelową[21].

12 hoteli (Komeda ***, Villa Royal ***, Granada ***,Polonia ***, Omega**, Malwa**, KS „Stal” ,Borowianka*** z ośr. jazdy konnej), Hotel & Restauracja Bankietowa, Pałac Myśliwski***,Podjadek***, Pałac Bagatela***
ośrodek wypoczynkowy (Piaski-Szczygliczka)
kemping (Piaski-Szczygliczka)

Media
Współczesny Ostrów ma relatywnie rozwinięty rynek medialny. Wart wspomnienia jest fakt, że w Ostrowie lat międzywojennych na 20 tysięcy mieszkańców (1928 r.) przypadało 11 czasopism (w tym 5 dzienników).

Telewizja:
Telewizja Kablowa Proart
Telewizja internetowa Ostrow24.tv
ok24.tv Telewizja Internetowa Ostrów Wlkp. – Kalisz
Internetowa Telewizja Sportowa esporttv.pl

Prasa:
Gazeta Ostrowska
Kurier Ostrowski
Fakty Ostrowskie
Nasz Rynek (bezpłatna gazeta informacyjno – reklamowa)
Dzień Dobry Ostrów (bezpłatny tygodnik)
Coffee News (bezpłatna)
Telewizja. Pismo powiatów kaliskiego i ostrowskiego (bezpłatna)
periodyki oraz wydawnictwa stowarzyszeń, organizacji społecznych i parafii

Radio:
Radio Eska Ostrów/Kalisz – redakcja w Ostrowie Wielkopolskim ( Ostrów 89,3 fm , Kalisz 101,1 fm)

Strony internetowe i portale:
www.ostrow24.tv
ostrowwlkp.info
www.wlkp24.info
portalostrowski.pl
ostrowsko.org.pl
www.ostrovia.eu
naszrynek.pl
portal-ostrow-wielkopolski.pl
ostrow.naszemiasto.pl

Komunikacja
Transport drogowy

W mieście krzyżują się drogi krajowe oraz wojewódzkie dopuszczone do ruchu ciężkiego:

Droga krajowa nr 11 i planowana droga ekspresowa S11: Kołobrzeg – Piła – Poznań – Ostrów – Lubliniec – Bytom
Droga krajowa nr 25: Bobolice k. Koszalina – Bydgoszcz – Inowrocław – Konin – Kalisz – Ostrów – Oleśnica
Droga krajowa nr 36: Prochowice – Lubin – Rawicz – Krotoszyn – Ostrów
Droga wojewódzka nr 445: Odolanów – Ostrów

Funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska (MZK Ostrów Wlkp.) obsługująca 29 linii, także połączenia z innymi miejscowościami regionu (MZK Ostrów Wlkp., MZK Krotoszyn, Kaliskie Linie Autobusowe). Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, obecnie zatrzymana, kolejka wąskotorowa.

Transport kolejowy
Ostrów Wielkopolski jest dużym węzłem kolejowym. Linie kolejowe wybiegają z Ostrowa w pięciu kierunkach (bezpośrednie połączenia pasażerskie):

Ostrów – Jarocin – Poznań – Słupsk/Szczecin – Świnoujście
Ostrów – Oleśnica – Wrocław – Jelenia Góra/Legnica
Ostrów – Kluczbork – Lubliniec – Katowice – Kraków
Ostrów – Kalisz – Zduńska Wola – Przemyśl/Łódź – Warszawa
Ostrów – Krotoszyn – Leszno – Wolsztyn

Znajdują się tutaj dwie lokomotywownie (Przewozów Regionalnych i PKP Cargo) oraz Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego „Ostrów Wielkopolski”.

Nazwę Ostrowianin nosił (za czasów istnienia pociągów Pospiesznych) jeden z pociągów pospiesznych relacji Warszawa – Ostrów Wielkopolski – Wrocław.[potrzebne źródło]

Transport lotniczy
W miejscowości Michałków położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego.

W 2010 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy ul. Limanowskiego.

Więcej: transport drogowy w Ostrowie, transport kolejowy w Ostrowie, transport lotniczy w Ostrowie, komunikacja miejska w Ostrowie
Administracja

Ostrów Wielkopolski ma status osobnej gminy miejskiej. Mieszkańcy Ostrowa wybierają do swojej rady miasta 23 radnych[22]. Organem wykonawczym władz miasta jest prezydent Ostrowa Wielkopolskiego.

Miasto jest także siedzibą samorządu powiatu ostrowskiego oraz wiejskiej gminy Ostrów Wielkopolski.

Ponadto w mieście znajduje się siedziba prokuratury okręgowej[23], sądu rejonowego[24], oddziału regionalnego ZUS, placówki terenowej KRUS, oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, oddziału Urzędu Dozoru Technicznego oraz oddziału Wojewódzkiego Inspekcji Transportu Drogowego.

Mieszkańcy Ostrowa wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Kaliszu, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.

Ostrów Wielkopolski jest członkiem Związku Miast Polskich oraz stowarzyszenia Związek Miast Czystej Energii[25].

Podział administracyjny
Do początku lat 90. obowiązywał podział na 7 dzielnic (Stare Miasto, Wenecja, Krępa, Pruślin, Stare Kamienice, Zębców, Zacharzew) odpowiadających dzielnicom zwyczajowym.[potrzebne źródło]

Obecnie miasto jest podzielone na 11 jednostek pomocniczych – osiedli[26][27]:

I Śródmieście
II Wenecja
III Krępa
IV im. Jana Pawła II
V Pruślin
VI Stare Kamienice
VII Zacisze-Zębców
VIII Odolanowskie
IX Nowe Parcele
X Parcele Zacharzewskie
XI im. Powstańców Wielkopolskich

Do zadań osiedli należą sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb i poprawie warunków życia jej mieszkańców[28].

Organem uchwałodawczym w osiedlu jest rada osiedla, w skład której wchodzi 15 radnych. Jeżeli osiedle zamieszkiwałoby więcej niż 20 tys. osób wtedy rada ma 21 radnych[29]. Rada osiedla wybiera organ wykonawczy, czyli zarząd w liczbie 5 osób spośród członków rady (przewodniczący, sekretarz, skarbnik, 2 członków)

Dzielnice i osiedla Ostrowa Wielkopolskiego
Osiedla administracyjne
Jana Pawła II • Krępa • Nowe Parcele • Odolanowskie • Parcele Zacharzewskie • Powstańców Wielkopolskich • Pruślin • Kamienice Stare • Śródmieście

Dzielnice zwyczajowe
Nowa Dzielnica • Krępa • Piaski-Szczygliczka (Nowy Staw, Stary Staw, Piaski, Szczygliczka) • Pruślin • Stare Kamienice • Śródmieście • Wenecja • Zacharzew • Zębców • Wenecja • Zacisze-Zębców

Prezydenci Ostrowa po 1989

Mirosław Kruszyński – 1990-2002
Jerzy Świątek – 2002-2006
Radosław Torzyński – 2006-2010
Jarosław Urbaniak – od 2010

Miasta partnerskie

Lista miast partnerskich Ostrowa Wielkopolskiego[31]:

Niemcy Nordhausen (1995)
Niemcy Delitzsch (2000)
Włochy Lecce (2006)
Kanada Brantford (2009)
Turcja Küçükçekmece (2009)[potrzebne źródło]

Ludzie związani z Ostrowem
A

Mirosław Adamczak
Józef Adamek (polityk)
Czesław Antecki

B

Kazimierz Bajoński
Maciej Balcar
Witold Banach
Antoni Banaszak
Roman Bąk (poeta)
Wojciech Bąk
Hubert Beckhaus
Ludwik Begale
Józef Bendziecha
Paweł Berkowski
Franciszek Bieliński (marszałek wielki koronny)
Ludwik Bociański
Gustaw Bojanowski
Maria Bojarska (pedagog)
Katarzyna Borowicz
Antoni Oppeln-Bronikowski
Kazimierz Oppeln-Bronikowski
Rajmund Oppeln-Bronikowski
Wincenty Broniwój-Orliński

C

Wacław Cegiełka
Stanisław Celichowski
Zbyszko Chojnicki
Jan Nepomucen Chrzan
Wiesław Chrzanowski (inżynier)
Teofil Ciesielski
Anastazy Cywiński
Zygmunt Czarnecki (działacz samorządowy)
Marek Czemplik

D

Edmund Dalbor
Jan Danysz
Andrzej Dera
Aleksander Dubiski
Bolesław Bronisław Duch
Józef Dwornik
Franciszek Dymarski
Kazimierz Działocha

E

Maciej Eckardt
Robert Enger
Lesław Eustachiewicz

F

Władysław Paweł Fabisz
Mirosław Ferić
Marian Finke
Aron Freimann
Israel Meir Freimann

G

Wojciech Gawłowski
Tadeusz Gaworzewski
Adolf Josef Gerstmann
Henryk Giełdzik
Andrzej Gieraga
Kazimierz Glabisz
Wincenty Głębocki
Józef Gniazdowski
Józef Goetz
Franciszek Górski (generał)
Heinrich Graetz
Marian Grześczyk
Kazimierz Grześkowiak
Stanisław Grzęda

H

Julius Hammling
Berthold Harhausen
Robert Hassencamp
Kajetan Hądzelek
Aron Heppner

I

Stanisław Idzior
Zygmunt Irżabek

J

Józef Jachimek
Józef Jackowski
Tadeusz Jankowski (lekarz)
Tytus Jaszkowski
Antoni Jerzykowski
Stanisław Jerzykowski
Wincenty Jezierski
Jacek Jędrzejak
Włodzimierz Jędrzejak
Józef Jurek

K

Seweryn Kaczmarek
Antoni Kalina
Jan Kamiński (oficer II RP)
Stanisław Karwowski
Feliks Kasprzak
Berthold Kempinski
Jan Kempiński
Aleksandra Kiełb-Szawuła
Witold Kochański
Marian Kołodziej
Krzysztof Komeda
Jan Kompałła
Jerzy Koralewski
Józef Kostrzewski
Marian Kostrzewski
Henryk Kowalówka
Lech Kozaczko
Teofil Krasnosielski
Feliks Krawiec
Stanisław Kryzan
Andrzej Krzak
Jerzy Kubaczewski
Mariusz Kubiak (polityk)
Jerzy Kujawski
Hieronim Kupczyk
Józef Kut

L

Dawid Lande (kupiec)
Moritz Landé
Otto Landsberg
Zdzisław Latajka
Jan Leciejewski
Mieczysław Leitgeber
Witold Leitgeber
Wiktor Leja
Krzysztof Lijewski
Marcin Lijewski
Wojciech Lipski
Marcin Ludwikowski

M

Jan Maciaszek
Czesław Majorek (duchowny katolicki)
Władysław Marcinkowski
Władysław Markiewicz
Ferdynand Marten
Idzi Matyśkiewicz
Władysław Mączkowski
Alfred Mąka
Jan Mertka
Józef Mertka
Andrzej Mielęcki
Witold Milewski (matematyk)
Ignacy Moś
Piotr Moś
Andżelika Możdżanowska

N

Leopold Neuhaus
Krystian Niełacny
Jan Nepomucen Niemojowski
Andrzej Niesiołowski
Edward Niesobski
Stanisław Niziński

O

Jerzy Ofierski
Marek Olejniczak
Daniela Olkiewicz
Henryk Olkiewicz

P

Wojciech Pacyna
Erazm Parczewski
Stefan Pawlicki
Edmund Piechocki
Jerzy Kazimierz Pietrzak
Władysław Piórek
Elias Plessner
Maria Podskarbi-Hebisz
Jan Jerzy Przebendowski
Kazimierz Pussak

R

Edward Aleksander Raczyński
Kazimierz Radowicz
Bogusław Fryderyk Radziwiłł
Edmund Radziwiłł
Ferdynand Radziwiłł
Janusz Franciszek Radziwiłł
Michał Radziwiłł Rudy
Michał Hieronim Radziwiłł
Wilhelm Radziwiłł
Arthur Rhode
Kazimierz Rolewski
Tomasz Rosiński
Antoni Rowiński
Stefan Rowiński

S

Rif Saitgariejew
Helena Maria Sawicka
Edzard Schaper
Antoni Serbeński
Edward Serwański
Wojciech Sikora (polityk)
Władysław Skowroński
Aleksander Skrzyński
Zenon Smolarek
Aleksy Sobaszek
Zoran Sretenović
Augustyn Szamarzewski
Józef Szczublewski
Bogdan Szembek
Tadeusz Szmyt
Sancja Szymkowiak

Ś

Piotr Śliwiński
Walenty Śmigielski
Stanisław Śniatała

T

Stanisław Taczak
Klemens Tomczek
Witold Trąmpczyński
Edward Tyburcy
Antoni Tyrakowski

U

Edmund Urbański

W

Józef Warszawski
Władysław Wawrzyniak
Stanisław Wężyk
Sławomir Wierzcholski
Jan Wikarjak
Franciszek Witaszek
Władysław Witkowski (lekarz)
Krzysztof Wodniczak
Czesław Wojtasiak
Andrzej Wojtkowski
Czesław Woś
Theodor Wotschke

Z

Lech Ziemski
Roman Ziobro
Roman Zmorski
Stanisław Zybała (dziennikarz)

Ż

Jan Żniniewicz
Janina Żniniewicz
Jadwiga Żylińska

źródło: Wikipedia (autorzy, na licencji CC-BY-SA 3.0)

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>